Een bloedhete, maar historische dag

 

Warnsveld kan weer ademhalen: het absolute warmterecord voor Nederland blijft ook na morgen voorlopig nog in handen van deze Gelderse plaats. Hoewel het morgen opnieuw heet wordt in Nederland, met op uitgebreide schaal maximumtemperaturen tussen 30 en 35 graden, zit een verbetering van het warmterecord er zeer waarschijnlijk niet meer in. Net als gisteren draait de wind morgen – te beginnen in het westen – op steeds meer plaatsen van de hete zuidoosthoek naar het minder warme zuidwesten. Alleen lijkt dit zo’n twee uur eerder te gebeuren dan gisteren en daarmee is er niet voldoende tijd om het er vooruit nog recordwarm te laten worden.

In het westen van het land draait de wind in de ochtend al naar richtingen vanaf zee, in het oosten gebeurt dat in de loop van de middag, waarna de temperatuurstijging stokt. Uiteindelijk zal het in het oosten van het land nog 37 graden kunnen worden. In het zuidoosten wordt morgenochtend overigens ook ernstige smog verwacht door ozon. In de middag vallen in de oostelijke helft van het land enkele zeer zware buien met talrijke bliksemontladingen, plaatselijk veel water, grote hagelstenen en windstoten die al vrij snel weer naar Duitsland wegtrekken. In het westen blijft het waarschijnlijk droog. Morgenavond is het dan overal droog en minder warm.

Donderdag was de warmste dag

Uiteindelijk is dus waarschijnlijk niet de zaterdag (morgen) de heetste dag, maar beleefden we de thermische hoogstandjes van deze (nog steeds niet officiële) hittegolf gisteren al. Het was een in alle opzichten memorabele dag. Nog nooit eerder in juli was het bij voorbeeld in Nederland zo warm als gisteren. Heel even leek het er zelfs op dat Maastricht, waar het uiteindelijk 38,2 graden werd, op weg was om het record van Warnsveld te verbreken, maar het lukte niet. De lucht was er gewoon niet warm genoeg voor. En ook in Maastricht draaide uiteindelijk de wind. Wel ging het julirecord van Westdorpe (37,1 graden uit juli 2006) zeer ruim uit de boeken. Op een aantal stations waar nog niet sinds 1901 gemeten wordt, werden alltime warmterecords overigens wel scherper gesteld.

Omdat de wind in het westen al in de ochtend vanaf zee begon te waaien, was het daar al minder warm dan een dag eerder. Dieper het binnenland in liet de winddraaiing naar zuidwest langer op zich wachten en kon het warmtepotentieel beter worden benut. Dat ging uiteindelijk het beste in het oosten en zuidoosten van het land waar het 37 tot 38 graden werd. Net over de grens in Duitsland was er een station dat 38,6 graden meldde, precies het Nederlandse record.

Donderdag is dus geen nieuw record gehaald, op 0,4 graden na. Hier kun je alle landelijke records zien: http://weergegevens.nl/extremes_y.aspx?station=9999999&extreem=X_TX&order=1&country=3

Op nummer 1 staat daar 38,4 graden in Maastricht, omdat dat met een officieel KNMI station gemeten is. Het echte record staat op 38,6 graden en is in 1944 gemeten in Warnsveld in Gelderland. Gisteren werd dus de op twee na hoogste temperatuur gehaald, die ooit gemeten is in Nederland. Formeel gezien dus de op 1 na hoogste. De records voor het KNMI weerstation in Marknesse kun je hier zien: http://weergegevens.nl/extremes_y.aspx?station=273&extreem=X_TX&order=1&country=3

Daaruit blijkt dat gisteren de op één na warmste dag was in de Noordoostpolder sinds 1989. Want toen begonnen de metingen op dat station.

Wat een onweer!

Toen de wind eenmaal gedraaid was, werd de lucht (de luchtvochtigheid was eerst bijzonder laag) steeds vochtiger. Aan het einde van de middag ontstond boven Limburg al een eerste warmte onweersbui. Wat later, rond zes uur en daarna, knalde het in de regio Nijmegen/Arnhem. Deze bui ontstond bijzonder snel (binnen een kwartier) en bracht hagel, veel bliksem en donder en hier en daar felle wind met zich mee. Op diverse plaatsen ontstond overlast, vooral als gevolg van de wind en de hagel die soms een doorsnede van 2-3 centimeter had (Huissen, Arnhem, Bennekom).

Deze buien, ontstaan als gevolg van de grote warmte, trokken over de Veluwe verder naar het noorden.  Ook in Apeldoorn en omgeving kwam het tot zware hagel. Hier bereikten de hagelstenen plaatselijk een doorsnede van 5 centimeter en werd behoorlijke schade aangericht aan auto’s. In de buurt van Apeldoorn bij Teuge raakte een treinmachinist gewond, mogelijk als gevolg van blikseminslag op zijn trein. De exacte toedracht van dit ongeval is nog niet duidelijk. Normaal gesproken zou je in een trein veilig moeten zijn voor de bliksem, dus is het interessant om uit te vinden wat hier is gebeurd. Onderzoek zal dat in een later stadium ongetwijfeld uitwijzen.

Tweede onweerslijn

In de tweede helft van de avond ontstond een nieuwe buienlijn, die vanuit het zuidwesten over het land trok en steeds meer activeerde. Opvallend in deze buien was de enorme bliksemintensiteit. Ons systeem heeft er in totaal rond 70.000 geteld. Veruit de meeste bliksems bleven in de wolk, maar er waren ook veel inslagen die her en der tot branden en andere vormen van schade leidden. Plaatselijk viel ook veel regen. Het meeste viel in een smalle strook ten noorden van Arnhem, waar vroeg in de avond al buien waren gevallen en de tweede lijn een tijdje in de lengterichting over kwam. Volgens de cumulatieve radar moet daar in totaal rond 60 millimeter aan regen zijn gevallen.

BLIKSEMFOTO'S UIT EMMELOORD (MATTHIAS LASCHER):

Geen record minimumtemperatuur

Als gevolg van de buien koelde het gisteravond veel sneller af dan de avond ervoor, en omdat minimumtemperaturen altijd over een periode van 24 uur worden gemeten (op dit moment van 2 uur ’s nachts tot 2 uur in de nacht erop) is er geen record voor de minimumtemperatuur aangetekend. In De Bilt bij voorbeeld had het daarvoor 24 uur lang boven 20 graden moeten blijven en dat is uiteindelijk niet gelukt; de minimumtemperatuur bedroeg er 19 graden.

Historische dag

Al met al was gisteren een historische dag met alles erop en eraan. En ook al is het record van Warnsveld niet verbroken, zelden zijn we er zo dichtbij geweest. Daarbij waren de buien die de dag afsloten spectaculair en brachten toch de door veel mensen als prettig ervaren verkoeling, die meer dan welkom was na de hitte van eerder op de dag. Ook kon de natuur de regen goed gebruiken, in de erg droge periode waar we nog steeds middenin zitten. Om de hittegolf officieel te maken, moet het vandaag in De Bilt minimaal 25 graden worden en morgen nog een keer tropisch warm met temperaturen boven 30 graden. Beide doelen zijn nog steeds haalbaar. Daarmee zou de landelijke hittegolf morgen in de loop van de dag een feit moeten zijn. Na morgen wordt het minder warm, met vooral zondag een aantal buien. Maandag of woensdag lijkt de hittegolf dan ten einde te gaan.