IJsselweer.nl - Weerstation Emmeloord - Zeer zware zuidwesterstorm 28 oktober 2013

Zeer zware zuidwesterstorm 28 oktober 2013

Op maandag 28 oktober trok een actieve stormdepressie over Groot-Brittanië via de Noordzee naar Denemarken. Boven ons land veroorzaakte de depressie korte tijd veel wind met als gevolg veel schade en overlast. Het KNMI gaf op zondag 27 oktober een extreem weer waarschuwing uit voor de kustprovincies en Utrecht voor zeer zware windstoten ('code oranje'). De waarschuwing werd in de nacht van zondag op maandag opgeschaald naar een weeralarm ('code rood').

Boven de Atlantische Oceaan lag een depressiecomplex, en aan het wegtrekkende staartje van de depressie waar we mee te maken hadden, ontstond een flinke zogenaamde 'randstoring' Christian, welke een zeer zware zuidwesterstorm teweeg bracht.
Eerst passeerde een warmtefront, waardoor we 's nachts en in de vroege ochtend te maken kregen met een flink neerslaggebied. Later trok de depressiekern, die ondertussen flink aangesterkt was, over het Kanaal richting het noordwestelijk kustgebied van Nederland. Vooral rond het middaguur trok de wind zó hard aan, dat op de Noordzee bij de Wadden orkaankracht werd gehaald. 
Door droge lucht afkomstig uit de stratosfeer, een zakkende sterke straalstroom en invloeden van een voormalige tropische storm, ontstond er ten zuiden van Groenland een klein, maar actief lagedrukgebied. Dit lagedrukgebied was een secundaire depressie en vormde zich aan de rand van een groot IJslandlaag op de Atlantische Oceaan. De oorspronkelijk tropische lucht van de voormalige storm en een stevige jetstreak (harde wind op 10 km hoogte) zorgde er voor dat de depressie zich dichter bij Europa kon vormen dan gebruikelijk. Dit samen met een sterke straalstroom, zorgde er voor dat de storm zich snel kon uitdiepen voordat Europa werd bereikt.
In de nacht naar maandag 28 oktober kreeg het zuiden van Engeland al te maken met zware windstoten, voor de storm uit. Nadat de storm Engeland voorbij was getrokken, zwollen de windstoten in dit gebied nog verder aan. Deze windstoten werden door verschillende meteorologen gedefinieerd als een mogelijk sting jet. Een sting jet is een fenomeen waarbij hoge windsnelheden worden gehaald door snel dalende koele lucht uit hogere luchtlagen. Een sting jet is bij verschillende grote Europese stormen in het verleden de oorzaak geweest voor de zwaarste windstoten.
Op zijn weg naar de Benelux, Duitsland en Denemarken diepte de storm nog verder uit, de kerndruk daalde tot een minimum van 967 hecto pascal voor de Deense kust. Ten tijde van deze zeer lage kerndruk werden de zwaarste windstoten van de storm genoteerd, tot 193 km/h in Kegnaes aan toe.

Een factsheet van het KNMI:

In het zuidwestelijk kustgebied (Zeeland, Zuid-Holland) heeft op basis van de uurgemiddelde windsnelheid, een storm gestaan (9 Beaufort). Meer naar het noorden (Noord-Holland, noordelijk kustgebied) stond een een zware storm (10 Beaufort), in het Waddengebied plaatselijk een zeer zware storm (11 Beaufort).

In de noordwestelijke helft van het land zijn op grote schaal windstoten gemeten van ruim 100 km/uur. In Groningen, Friesland en Noord-Holland en een smalle kuststrook van Zuid-Holland liepen de stoten op tot ruim 120 km/uur. In het Waddengebied zijn stoten geregistreerd van 140 tot 151 km/uur.

Herhalingstijd storm in Waddengebied

Een uurgemiddelde windsnelheid van 104 km/u (29 m/s), zoals deze is gemeten in het Waddengebied, was sinds de storm van 25 januari 1990 niet meer in ons land voorgekomen. Uit statistisch onderzoek uitgevoerd door het KNMI naar de mate van extreemheid van de windsnelheid in het Waddengebied blijkt dat een uurgemiddelde van 29 m/s daar omstreeks eens per tien jaar voorkomt.Nog uitzonderlijk waren de windstoten in het Waddengebied (140-151 km/uur). Dergelijke windstoten hebben voor het Waddengebied een herhalingstijd van circa dertig jaar. Elders, met name de zuidoostelijke helft van het land, waren de maximaal gemiddelde windsnelheid en de windstoten veel minder uitzonderlijk. Het KNMI archiveert een storm als "zwaar" indien het uurgemiddelde van de windsnelheid 10 Beaufort (24.5 m/s) of hoger was op tenminste één KNMI-station. Er is sprake van een zeer zware storm (11 Beaufort) bij een uurgemiddelde windsnelheid van tenminste 28,5 m/s.

Uitgebreid verslag van METEOGROUP:

Een smal, maar uitermate krachtig windveld heeft maandag tot flinke overlast geleid in een strook van Zuid-Engeland via het noorden van Nederland richting het zuiden van Zweden. Nu de rust enigszins is weergekeerd, is het tijd om terug te blikken en de feiten op een rij te zetten.

Al enkele dagen van tevoren werd duidelijk dat onze omgeving rekening moest houden met een mogelijke zware storm. Waar en met welke kracht de storm precies zou huishouden, was tot op de dag zelf heel lastig te bepalen vanwege de beperkte omvang van het windveld.

Kleine stormdepressie

De veroorzaker van het zeer onstuimige herfstweer was een klein, maar uiterst actief lagedrukgebied. Het vond zijn oorsprong aan de zuidwestkust van Groenland waar een kleine verstoring onder invloed van een sterke straalstroom en de restanten van tropische storm Lorenzo leidde tot de zeer snelle ontwikkeling van een kleine, sterk uitdiepende stormdepressie. In de nacht naar maandag en maandagochtend vroeg kreeg de zuidkust van Engeland als eerste te maken met dit heftige lagedruksysteem. Daar werden al windstoten gemeten van meer dan 100 km/u, met als hoogste een stoot van 159 km/u in Needles old Battery. Weliswaar stond dit weerstation op een hoogte van vijftig meter, maar toch was het een opvallend hoge windsnelheid. In de ochtend stak het lagedrukgebied verder uitdiepend de Noordzee over en trok het net ten noorden van de Waddeneilanden richting Denemarken. De kerndruk daalde tot een minimum van 967 hPa vlak voordat hij de Deense westkust aandeed. Op dat moment was de wind op zijn hevigst met op uitgebreide schaal in Denemarken maximale windstoten tussen 150 en 180 km/u. In Kegnaes aan de zuidoostkust van Denemarken haalde de wind zelfs even uit tot 193 km/u! Daarna trok het systeem geleidelijk in kracht afnemend via het zuiden van Zweden richting het noordoosten weg.

--- De maximale windstoten in Denemarken en Nederland, het maximale uurgemiddelde in bft, het uitzicht vanaf een boorplatform in de Noordzee tijdens de storm en het weeralarm van het KNMI ---

De gemeten windsnelheden in Nederland

Tussen 11 en 13 uur was de storm in ons land op zijn maximum. Langs de Zeeuwse en Zuid-Hollandse kust viel het wat de gemiddelde windsnelheid betreft mee. Daar kwam het tot een windkracht 9. Verder noordwaarts nam de gemiddelde wind flink toe. In Wijk aan Zee stond een uur lang gemiddeld een zeer zware zuidwesterstorm, kracht 11.

Op Vlieland werd een uurgemiddelde windsnelheid van 104 km/u (windkracht 11) met een windstoot van maar liefst 151 km/u geregistreerd. Tussen 11.10 uur en 11.30 uur registreerde het weerstation op Vlieland zelfs gemiddeld een windkracht 12, orkaankracht. De laatste keer dat ergens in Nederland over minimaal tien minuten gemiddeld een 12 Beaufort werd gemeten was op 25 januari 1990. De landelijk hoogst gemeten windsnelheid was 152 km/u in Lauwersoog, goed voor een nieuw windrecord in oktober. Het oude record stond met 148 km/u op naam van Vlissingen, gemeten tijdens de zware storm van 27 oktober 2002.

Tot ver landinwaarts werden zeer zware windstoten van meer dan 100 km/u geregistreerd. Alleen in Brabant en Limburg zijn geen officiële honderd-plussers waargenomen. De nadruk van de storm lag voornamelijk op de noordelijke provincies. Zelfs in de stad Groningen kwam het over tien minuten gemiddeld tot een gemiddelde windkracht tien met uitschieters tot 120 km/u. Voor een stedelijke omgeving is dat een uitzonderlijk hoge windkracht.

Deze uitzonderlijke windsnelheden zijn meteorologisch een interessant fenomeen, maar de keerzijde ervan is de enorme schadepost. Uit het hele land zijn bij de hulpinstanties vele schademeldingen binnengekomen. Naast materiële schade heeft deze storm ook twee mensen het leven gekost, doordat ze onder een boom terecht zijn gekomen.

Vergelijking met andere stormen